Chapter 4 : എന്താണ് IPO? ഒരു ബിസിനസ്സ് എങ്ങനെ വളരുന്നു?
എന്താണ് IPO? ഒരു ബിസിനസ്സ് എങ്ങനെ വളരുന്നു? (The IPO Markets - Part 1)
എന്തുകൊണ്ടാണ് കമ്പനികൾ ഓഹരി വിപണിയിലേക്ക് വരുന്നത്? ഒരു ചെറിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് എങ്ങനെ വലിയൊരു പബ്ലിക് കമ്പനിയായി മാറുന്നു എന്ന് നവീന്റെ കഥയിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം.
ഇതുവരെയുള്ള അധ്യായങ്ങളിൽ ഓഹരി വിപണിയുടെ അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങൾ നമ്മൾ പഠിച്ചു. എന്നാൽ, ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഇപ്പോഴും ബാക്കിയാണ് - എന്തിനാണ് കമ്പനികൾ ഓഹരി വിപണിയിലേക്ക് വരുന്നത്?
ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ, ഒരു ബിസിനസ്സ് എങ്ങനെയാണ് തുടങ്ങുന്നതെന്നും അത് എങ്ങനെ വളരുന്നുവെന്നും അറിയണം. നമുക്ക് നവീന്റെ സുഹൃത്തായ രമേശന്റെ കഥയിലൂടെ ഇത് പഠിക്കാം.
Scene 1: ഏഞ്ചൽ ഇൻവെസ്റ്റേഴ്സ് (The Angels)
രമേശന് നല്ലൊരു ബിസിനസ്സ് ഐഡിയ ഉണ്ട് - മികച്ച ഗുണനിലവാരമുള്ള ഓർഗാനിക് കോട്ടൺ ടീ-ഷർട്ടുകൾ നിർമ്മിക്കുക. ഡിസൈൻ സൂപ്പർ ആണ്, വിലയും കുറവാണ്. പക്ഷെ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട് - ബിസിനസ്സ് തുടങ്ങാനുള്ള പണം എവിടെ നിന്ന് കിട്ടും?
രമേശന് ബിസിനസ്സ് പാരമ്പര്യമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് വലിയ ഇൻവെസ്റ്റേഴ്സ് ആരും പണം മുടക്കില്ല. അതുകൊണ്ട് രമേശൻ തന്റെ രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളോട് (സുരേഷും ബിജുവും) പണം ചോദിക്കുന്നു. രമേശന്റെ ഐഡിയയിലും കഴിവിലും വിശ്വാസമുള്ളതുകൊണ്ട് അവർ പണം മുടക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നു.
രമേശനും സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്ന് 5 കോടി രൂപ സമാഹരിക്കുന്നു. ഇതിനെ 'Seed Fund' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ പണത്തിന് പകരമായി അവർക്ക് കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ (Shares) ലഭിക്കുന്നു. 5 കോടി രൂപ മൂലധനമുള്ള (Capital) ഈ കമ്പനിയിൽ ഒരു ഷെയറിന് 10 രൂപയാണ് വിലയെങ്കിൽ (Face Value), ആകെ 50 ലക്ഷം ഷെയറുകൾ ഉണ്ടാകും.
Scene 2: വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റ് (The Venture Capitalist)
രണ്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞു. രമേശന്റെ ടീ-ഷർട്ട് ബിസിനസ്സ് പച്ചപിടിച്ചു. നല്ല കച്ചവടമുണ്ട്. ഇപ്പോൾ രമേശന് ആത്മവിശ്വാസം കൂടി. കൊച്ചിയിൽ ഒരു ഫാക്ടറി കൂടി തുടങ്ങാനും, കൂടുതൽ കടകൾ തുറക്കാനും രമേശൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിനായി 7 കോടി രൂപ കൂടി വേണം.
ഇപ്പോൾ രമേശന്റെ കൈയ്യിൽ ലാഭക്കണക്കുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട്, പ്രൊഫഷണൽ ആയ ഇൻവെസ്റ്റേഴ്സിനെ സമീപിക്കാം. ഇങ്ങനെയുള്ള ഇൻവെസ്റ്റേഴ്സിനെയാണ് 'വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റ്' (Venture Capitalist - VC) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവർ നൽകുന്ന പണത്തെ Series A Funding എന്ന് പറയും.
VC പണം മുടക്കുമ്പോൾ കമ്പനിയുടെ മൂല്യം (Valuation) കൂടുന്നു. അതോടെ ആദ്യം പണം മുടക്കിയ ഏഞ്ചൽ ഇൻവെസ്റ്റേഴ്സിന്റെ (സുരേഷും ബിജുവും) ഷെയറുകൾക്കും വില കൂടും.
Scene 3: ബാങ്കുകൾ (The Banker)
വീണ്ടും മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞു. ബിസിനസ്സ് വലിയ വിജയമായി. ഇനി ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലെല്ലാം കടകൾ തുറക്കാൻ രമേശൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. ഇതിനായി 40 കോടി രൂപ (Capital Expenditure - CAPEX) ആവശ്യമാണ്.
ഇത്തവണ രമേശന് പണം കണ്ടെത്താൻ മൂന്ന് വഴികളുണ്ട്:
- സ്വന്തം ലാഭത്തിൽ നിന്നും എടുക്കുക (Internal Accruals).
- വേറൊരു VC-യെ സമീപിച്ച് ഓഹരി നൽകി പണം വാങ്ങുക (Series B Funding).
- ബാങ്കിൽ നിന്ന് വായ്പ (Loan/Debt) എടുക്കുക.
രമേശൻ ഈ മൂന്ന് വഴികളും ഉപയോഗിച്ച് 40 കോടി രൂപ സമാഹരിക്കുന്നു. കമ്പനി വീണ്ടും വളരുന്നു.
Scene 4: പ്രൈവറ്റ് ഇക്വിറ്റി (The Private Equity)
8 വർഷം കഴിഞ്ഞു. രമേശന്റെ കമ്പനി ഇപ്പോൾ ടീ-ഷർട്ട് മാത്രമല്ല, പെർഫ്യൂമും ആക്സസറീസും ഒക്കെ വിൽക്കുന്നുണ്ട്. ബിസിനസ്സ് വിപുലീകരിക്കാൻ ഇപ്പോൾ 60 കോടി രൂപ വേണം.
ഇത്രയും വലിയ തുക VC-കൾ സാധാരണ നൽകാറില്ല. ബാങ്കിൽ നിന്ന് ലോൺ എടുത്താൽ പലിശ (Interest) ലാഭത്തെ ബാധിക്കും. ഇവിടെയാണ് 'പ്രൈവറ്റ് ഇക്വിറ്റി' (Private Equity - PE) വരുന്നത്. ഇവർ വലിയ തുക നിക്ഷേപിക്കുന്നവരാണ്. ഇവർ പണം മാത്രമല്ല, ബിസിനസ്സ് നിയന്ത്രിക്കാൻ ഡയറക്ടർ ബോർഡിൽ ആളുകളെയും നിയമിക്കും.
Scene 5: ഐ.പി.ഒ (The IPO)
5 വർഷം കൂടി കഴിഞ്ഞു. രമേശന്റെ കമ്പനി ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യ മുഴുവൻ പ്രശസ്തമാണ്. ഇനി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ കൂടി കടകൾ തുടങ്ങണം. ഇതിനായി 200 കോടി രൂപ വേണം. ഇത് വളരെ വലിയൊരു തുകയാണ്.
ഇനി എന്ത് ചെയ്യും? രമേശന് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും നല്ല വഴി 'പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പണം സമാഹരിക്കുക' എന്നതാണ്. അതായത്, കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ (Shares) പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിൽക്കുക.
ഇതിനെയാണ് Initial Public Offering (IPO) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. "ഇനിഷ്യൽ" എന്ന് വെച്ചാൽ ആദ്യമായി എന്നാണ് അർത്ഥം. അതായത് കമ്പനി ആദ്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഓഹരി വിൽക്കുന്നു.
Seed Fund (Angels) ➡️ Series A (VC) ➡️ Series B/C (PE/Debt) ➡️ IPO (Public)
അങ്ങനെ രമേശന്റെ കമ്പനി ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു. ഇനി നവീനെപ്പോലെയുള്ള സാധാരണക്കാർക്കും രമേശന്റെ കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ വാങ്ങി ഉടമസ്ഥരാകാം.
Comments
Post a Comment